وندالیسم
ریشه لغوی این واژه از عنوان قوم «وندال» گرفته شده است. افراد این قوم كه در اروپای قرن پنجم میلادی میزیستند، به هر سرزمین و شهری كه وارد میشدند، اموال ساكنان آن را به غارت میبردند و اشیا و آثار غیرقابل حمل آنان را تخریب میكردند و از بین میبردند. ویژگی تخریبی این قوم سبب شد كه نامشان بر اعمال و اقدامهای تخریبی در شهرها اتلاق شود و هر گونه تخریب اموال عمومی یادآور نام و یاد آنان باشد.
اعمال و اقدامهای وندالیستی هر چند كه نشان دهنده روحیه و رویه بیمارگونه از سوی افراد و یا گروههایی است كه موجب تخریب اموال عمومی مانند باجههای تلفن همگانی، صندلی اتوبوسها، قطع نهالها و آسیب درختان فضای سبز عمومی و ... میشوند، اما ریشهیابی این اقدامهای تخریبی نشان میدهد كه عمدتاً علت و منشا این رفتارها، ناكامی و سرخوردگی برخی و یا گروهی از افراد جامعه بوده است. كما اینكه بارها شاهد بودهایم پس از برگزاری مسابقات فوتبال، هواداران تیم شكست خورده با شكستن بطریهای شیشهای در معابر عمومی و اصلی و آسیب رساندن به وسایل نقلیه عمومی، نظم اجتماعی و آرامش زندگی شهری را بر هم زدهاند و خسارتهای قابل توجهی را به وجود آوردهاند و یا بارها در باجههای تلفن عمومی شاهد بودهایم كه افرادی پس از ناكامی در مكالمه و از دست دادن سكههای خود، به تخریب باجه تلفن پرداختهاند.
در این موارد هر چند كه قوانین موجود، مجازاتهای نسبتاً سنگینی را برای متخلفان در نظر گرفته و علاوه بر اینكه آنان را ملزم به تامین مالی خسارتهای تحمیل شده كرده محكومیت حبس تا 10 سال را برای این قبیل افراد در نظر گرفته است. اما واقعیت این است كه برخوردهای جبری و آمرانه هیچ وقت موجب ریشهكنی وندالیسم در جوامع شهری نشده و حتی در مواردی نیز به تشدید این رفتارهای ناهنجار منجر شده است.
جامعهشناسان شهری در این زمینه به ایجاد تمهیدات رفتاری و سلب انگیزه واكنشهای تخریبی تاكید دارند و معتقدند كه به طور مثال با آموزش تماشاگران تیمهای ورزشی در مورد اهداف واقعی ورزش و همچنین با نمایش روابط دوستانه بازیگران دو تیم، میتوان خشم و ناكامی هواداران تیم شكست خورده را تا حدود زیادی كاهش داد و یا ضمن كنترل منظم سالم بودن تاسیسات شهری از سوی ماموران سازمانهای مسوول، میتوان زمینههای روانی جلب اعتماد و مشاركت عمومی در حفظ و نگهداری اموال عمومی را فراهم آورد.
ایجاد این زمینهها در برخورد با پدیده وندالیسم، نیازمند مدیریتی كارآمد و مجهز به دانش روز در مدیریت شهری است تا بتواند ضمن فائق آمدن بر مشكلات و تنگناهای مختلف در عرصههای جوامع شهری و به ویژه كلانشهرها، با دانش و كارآمدی خود، زمینههای بروز چنین پدیدههایی را پیشاپیش در نطفه بخشكاند تا ضرورتی برای برخوردهای جبری و آمرانه پس از وقوع ماجرا وجود نداشته باشد.